Endometrioza - co to jest? Objawy i leczenie

 Seen by: 97, 17 lutego 2026

Endometrioza to choroba charakteryzująca się obecnością błony śluzowej podobnej do endometrium poza jamą macicy. To choroba ginekologiczna, która może prowadzić do przewlekłego bólu, niepłodności oraz powikłań w wielu narządach, w tym w płucach (w rzadkich przypadkach). Występowanie endometriozy u kobiet w wieku rozrodczym szacuje się na 10–15%, co czyni ją jedną z najczęstszych przyczyn bólu miednicy i trudności z zajściem w ciążę.

Endometrioza – objawy

Objawem endometriozy jest ból – najczęściej zlokalizowany w dolnej części brzucha i miednicy mniejszej, nasilający się w czasie miesiączki. Do innych objawów choroby należą:

  • bolesne stosunki płciowe (dyspareunia),

  • bolesne oddawanie moczu lub stolca,

  • obfite i nieregularne krwawienia,

  • przewlekłe zmęczenie,

  • problemy z zajściem w ciążę.

W zaawansowanych przypadkach endometriozy dochodzi do powstawania zrostów, które zaburzają anatomię narządów miednicy, takich jak jajnik, jajowód czy macica.

Endometrioza – przyczyny i przebieg

Przyczyny powstawania endometriozy nie są w pełni znane. Współczesne badania wskazują na:

  • wsteczne miesiączkowanie – cofanie się krwi miesiączkowej przez jajowody do jamy otrzewnej,

  • metaplazję komórek otrzewnej w komórki endometrium,

  • czynniki genetyczne i immunologiczne.

Przebieg endometriozy może być różny - od bezobjawowych postaci, przez postaci łagodne, aż po endometriozę głęboko naciekającą, która obejmuje jelita, pęcherz moczowy, a nawet przeponę. Nieprawidłowe ogniska endometriozy najczęściej lokalizują się w jajnikach, więzadłach macicy i przegrodzie odbytniczo-pochwowej.

Diagnostyka i rozpoznanie endometriozy

Rozpoznanie endometriozy to proces wymagający doświadczenia klinicznego i zastosowania odpowiednich narzędzi diagnostycznych. Choroba często przebiega podstępnie, z niespecyficznymi objawami bólowymi lub zaburzeniami cyklu miesiączkowego, przez co diagnoza endometriozy bywa opóźniona nawet o kilka lat. Tymczasem wczesne wykrycie endometriozy znacząco zwiększa skuteczność leczenia oraz szanse na zachowanie płodności.

W diagnostyce endometriozy wykorzystuje się szereg metod, które pomagają zlokalizować ogniska endometriozy i ocenić stopień zaawansowania choroby:

USG przezpochwowe (TVUS)

Ultrasonografia przezpochwowa to podstawowe badanie obrazowe stosowane w pierwszym etapie diagnostyki. Jest szczególnie skuteczne w wykrywaniu:

  • torbieli endometrialnych (tzw. torbiele czekoladowe) na jajnikach,

  • zmian w przegrodzie odbytniczo-pochwowej,

  • zgrubień i zrostów w okolicy miednicy mniejszej.

To metoda nieinwazyjna, szybka i powszechnie dostępna, zalecana jako pierwsze badanie u kobiet z podejrzeniem endometriozy.

Rezonans magnetyczny (MRI)

Rezonans magnetyczny to bardziej zaawansowana technika obrazowania, szczególnie przydatna w przypadkach podejrzenia endometriozy głęboko naciekającej. MRI pozwala ocenić:

  • zajęcie jelit, pęcherza moczowego lub struktur nerwowych,

  • głębokość naciekania zmian w tkankach,

  • strukturę zrostów i przemieszczeń narządów.

To badanie jest niezwykle pomocne w planowaniu operacji i ocenie rozległości choroby.

Laparoskopia diagnostyczna

Laparoskopia to złoty standard w diagnostyce endometriozy. Jest to zabieg operacyjny, podczas którego wprowadza się kamerę do jamy brzusznej przez niewielkie nacięcie w powłokach skórnych. Dzięki temu możliwe jest:

  • bezpośrednie uwidocznienie ognisk endometriozy,

  • pobranie wycinków do badania histopatologicznego (potwierdzenie rozpoznania),

  • jednoczesne leczenie chirurgiczne – usunięcie zmian i zrostów.

Laparoskopia pozwala określić stopień zaawansowania endometriozy według klasyfikacji ASRM (American Society for Reproductive Medicine), co ma kluczowe znaczenie w dalszym prowadzeniu terapii.

Dlaczego wczesne rozpoznanie endometriozy jest tak ważne?

Endometrioza może być przyczyną wielu poważnych problemów zdrowotnych, w tym:

  • przewlekłego bólu miednicy,

  • zaburzeń miesiączkowania,

  • trudności z zajściem w ciążę,

  • zwiększonego ryzyka raka jajnika w niektórych przypadkach.

Nieleczona endometrioza może prowadzić do trwałych uszkodzeń narządów rozrodczych, jelit i pęcherza. Dlatego diagnostyka endometriozy powinna być prowadzona skrupulatnie, z zastosowaniem nowoczesnych metod obrazowania i ewentualnie zabiegu laparoskopowego.

Leczenie endometriozy

Leczenie farmakologiczne

Farmakologiczne leczenie endometriozy polega na zahamowaniu aktywności hormonalnej jajników. Leczenie hormonalne obejmuje:

  • gestageny,

  • analogi GnRH,

  • doustne środki antykoncepcyjne.

Celem leczenia jest zatrzymanie cyklicznego wzrostu i złuszczania komórek endometrium poza jamą macicy, co redukuje ból i spowalnia rozwój choroby.

Leczenie chirurgiczne

W przypadku braku skuteczności leczenia farmakologicznego lub zaawansowanej postaci stosuje się leczenie operacyjne endometriozy:

  • leczenie zachowawcze chirurgiczne – usunięcie ognisk przy zachowaniu narządów rozrodczych,

  • radykalne leczenie chirurgiczne – wycięcie macicy z przydatkami w przypadkach skrajnych i opornych na leczenie.

Skuteczne leczenie zależy od stopnia zaawansowania choroby, lokalizacji ognisk oraz wieku i planów rozrodczych kobiety.

Endometrioza a menopauza

Choroba zazwyczaj ustępuje po menopauzie, kiedy poziom estrogenów spada. Jednak endometriozy u kobiet po menopauzie również się zdarzają, szczególnie jeśli wcześniej stosowano hormonalną terapię zastępczą. W takich przypadkach również możliwe jest farmakologiczne leczenie endometriozy.

Rak jajnika a endometrioza

Pacjentki z endometriozą częściej narażone są na rozwój raka jajnika, zwłaszcza w kontekście długoletniego przebiegu choroby. Dlatego rozpoznanie endometriozy i monitorowanie zmian jest niezwykle ważne dla zachowania zdrowia i życia.

Podsumowanie: czy istnieje skuteczne leczenie endometriozy?

Endometrioza jest chorobą, która wciąż stanowi poważne wyzwanie dla współczesnej ginekologii, jednak coraz nowocześniejsze metody diagnostyczne i terapeutyczne dają realną szansę na skuteczne zarządzanie tym schorzeniem. Kluczem do sukcesu jest zindywidualizowane podejście – dostosowane do wieku pacjentki, planów rozrodczych, intensywności objawów oraz stopnia zaawansowania endometriozy.

Chociaż dokładne przyczyny jej powstawania nie zostały jeszcze jednoznacznie ustalone, wiadomo, że dolegliwości bólowe, niepłodność i pogorszenie jakości życia są ściśle związane z endometriozą i mogą ulec znacznemu zmniejszeniu dzięki odpowiednio dobranej terapii.

Skuteczne leczenie endometriozy polega najczęściej na połączeniu:

  • leczenia farmakologicznego – które reguluje poziom hormonów i ogranicza rozwój zmian endometrialnych,

  • oraz leczenia operacyjnego – najczęściej w formie laparoskopii, której celem jest usunięcie ognisk endometriozy, zrostów i przywrócenie prawidłowej anatomii narządów rodnych.

W wielu przypadkach stosuje się także leczenie zachowawcze, mające na celu złagodzenie bólu i poprawę komfortu życia, bez ingerencji chirurgicznej. U kobiet, które nie planują ciąży, a choroba ma ciężki przebieg, rozważa się również radykalne leczenie chirurgiczne, np. usunięcie macicy i jajników, choć jest to ostateczność.

Warto zaznaczyć, że nieleczona endometrioza może prowadzić do zaawansowanych powikłań, w tym nieodwracalnych uszkodzeń narządów i trudności z płodnością. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie endometriozy i rozpoczęcie leczenia pod opieką specjalisty.

Czy istnieje skuteczne leczenie endometriozy?

Tak – ale wymaga ono kompleksowego podejścia. Im szybciej zostanie postawiona diagnoza, tym większe szanse na kontrolowanie objawów, utrzymanie płodności oraz poprawę jakości życia. Dzięki postępom w medycynie, kobiety z endometriozą nie muszą już godzić się na codzienny ból – mają dostęp do nowoczesnych terapii i produktów, które realnie wspierają ich zdrowie.

Powiązane produkty

Kategorie